QUÁN PHƯỢNG
- Cho tôi xuống Quán Phượng bác
tài nghe.
- Vâng.
Chuyến xe tốc hành Bắc – Nam,
biển số 36 N…từ bến xe Miền Đông đi Hà Nội, chạy được 10 km từ khi người hành
khách xin xuống xe, xe từ từ dừng lại ngay ngả ba, bên vệ đường, một giọng Nam đặc sệt:
- Đến Quán Phượng rồi bác ơi !
Một người khách với hành lý trên tay xuống xe. Bây giờ khoảng 3 giờ
sáng. Trời Gio Linh vẫn tối om và lạnh. Không lâu sau, một chiếc xe từ Bắc vào
cũng dừng ngay chỗ đỗ xe ban nảy, một người khách đi Hãi phòng vào, xuống xe.
Một tài xế xe Bắc Nam,
không phải là cư dân Gio Linh mà biết dừng đúng chỗ tại một địa điểm của một
thị trấn nghèo có quốc lộ 1 chạy ngang qua. Vì nghề nghiệp. Đúng, họ có thể
thông thuộc đường sá hay bất cứ một chỗ nào đó trên đường họ thường đi qua.
Những điểm như vậy đã nằm sẳn trong lòng họ, và Quán Phượng cũng thế. Như vậy
không những người dân Gio Linh, Quãng Trị nói riêng mà cả nước – một số - nói
chung đều đã biết đến Quán Phựơng của thị trấn Gio Linh. Còn như một người dân
Gio Linh mà không biết đến Quán Phượng thì không thể nhận mình là dân Gio Linh
được.
Nhưng tại sao lại có tên Quán Phượng? Sao không phải là Quán Gió, Quán
Mây, hay Quán Trăng chẳng hạn mà là Quán Phượng. Có mấy ai biết đến lai lịch
của nó chưa? Hoạ chăng mấy cụ già ở làng Hà Thượng mới biết rỏ mà thôi.
Nói về địa điểm, đúng hơn là “ Ngả Ba Quán Phượng”. con đường liên hương
lộ từ Gio Mỹ, Gio Thành, Gio Hãi đi lên nối liền với quốc lộ 1A, ngang qua cầu
Bến Ngự, Lại An, cầu Bến Sanh và ngang qua giữa làng Hà Thượng. Ngày trước,
cách đây chừng 50 năm, trung tâm hành chánh của Gio Linh, chợ búa đều nằm ở bãi
đất cát Hao Hao, giữa làng Lại An với Hà Thượng. Con đường từ ngả ba Quán
Phượng đi về là con đường đất đỏ, đường nhỏ đủ cho hai xe tránh nhau, mưa thì
lầy lội, nắng thì bụi bặm, rủi cho ai đi đường gặp phải chiếc xe chạy qua thì
hứng lấy một màu đỏ. Ngả ba Quán Phượng cách cầu Hiền Lương chừng 8km, cách
Đông Hà chừng 11 km. Vị trí, “toạ độ” của Ngả ba Quán Phượng là thế. Nhưng… có
ai biết được nguyên nhân nào có tên Quán Phượng ?
Có thể…
…Cách đây chừng sáu, bảy mươi năm ( hay 100 năm không chừng ), ngay chỗ
ngả ba ấy có một đôi vợ chồng già không có con, mở một quán nhỏ bán nước chè
xanh phục vụ cho khách qua đường dừng chân nghỉ ngơi đỡ mệt khi họ từ “hạ bạn”
lên “biệt nguồn” mua thổ sản, trái cây về dùng hay bán lại kiếm lời trong những
ngày tháng nông nhàn hay người bộ hành từ Vĩnh Linh vào Đông Hà mua sắm. Họ
dừng chân nghỉ ngơi, uống bát nước chè xanh, ngồi ngắm từng chùm hoa phượng đỏ
đong đưa trước gió của một cây phượng già rủ bóng im mát. Có những cô cậu học
trò tung tăng nhảy lên hái một vài hoa ép vào vở khi mỗi độ hè về.
Rồi thời gian trôi qua, trôi qua không ai để ý đến, đôi vợ chồng già
cũng không còn nữa, còn chơ vơ chiếc quán tranh nghèo bên gốc cây phượng rũ
buồn, nó không muốn nhưng phải đỏ hoa mỗi hạ về, xác hoa rụng tả tơi phủ đầy
trên nóc quán một màu nâu bầm hanh hao,
mà có lẽ trong lòng nó cứ nhớ thương cho hai người bạn già đã bao năm cùng gắn bó...
… Cũng có thể là… Có thể là …
… Một cái chòi tranh bên kia ngả ba dường –
một cái quán bán bún xáo, nước trà – của một cô gái bán phụ mẹ để kiếm sống qua
ngày.
Khách khứa là những người qua đường, lỡ bước, vào quán ăn bát bún lót
dạ. Bát bún nóng hổi, bốc khói, mùi thơm của ném củ, tiêu tươi, với kỹ thuật nấu
nướng của chủ quán xông lên mũi cộng với chén trà hương vị đặc trung “Mai Hạc”
đã níu chân khách thêm đông. Họ đến để ăn uống rồi mà còn ngắm nhìn đoá hoa
đồng nội đẹp tự nhiên trong bộ đồ đen làm nổi bật làn da trắng nỏn nà, nhất là
mùa gió heo may về, vừa khô vừa lạnh mà đôi má cô gái vẫn hồng hào, trên môi
luôn nở nụ cười. Ôi ! Nụ cười và đôi mắt đen buồn như muốn hớp hồn những chàng
thư sinh qua quán. Cô gái đồng quê có
mái tóc đen dài óng mượt, phủ xuống ngang thắt lưng, được cắt rất bằng
bặn. Phượng – tên cô gái – có vẻ dịu dàng, ngoan hiền và lanh lẹ (có lẽ những
bát bún nóng hổi bốc khói lên mặt làm cho đôi má cô gái hồng chăng ?).
Ngày kia, có một chàng trai không ngăn nổi
con tim khi đến quán đôi ba lần. Đối với anh chàng, quán ngon không phải vì bún
mà vì nét xuân thì duyên dáng của cô gái bán quán. Họ liếc mắt đưa tình rồi dần
dà cảm mến nhau, “Tình trong như đã, mặt ngoài còn e”, và rồi có thể không một
lời hứa hẹn. Rồi một ngày không báo trước, chàng trai không đến nữa, bặt vô âm
tín, làm cho Phượng buồn rầu nhớ nhung, trông ngống, ra ngẩn vào ngơ. Bẳng đi
một thời gian khá lâu, ngày nọ, chàng trai trở lại với bao hy vọng chất chứa
trong lòng mong được gặp người trong mộng để thoả nỗi nhớ thương. Nhưng… quán
đã đổi chủ thay người. Cảnh vật vẫn như cũ mà người xưa vắng bóng. “Đào hoa y
cựu tiếu đông phong” . Trong tâm tư của chàng buồn nảo nuột, quán tranh nghèo
xơ xác, mưa phùn, gió bấc lạnh buốt cả tâm can. Chàng trai buồn tình, thất
vọng, thất thểu bước đi sau khi trồng lên bên quán một cây phượng để kỷ niệm
mối tình vô vọng của mình.
Năm tháng trôi qua, cây phượng cứ vô tình
xanh tốt phun lửa hồng từng mùa hạ. Người qua đường dừng chân nghỉ dưới gốc
phượng bên quán tranh nghèo, thản nhiên, đâu có biết rằng ở đó – Quán Phượng –
có một “thiên tình sử”… “Trăm năm vì chẳng hẹn hò, Cây phượng quán vắng con
người khác xưa”.
Còn các cụ bô lão sống ở đây lâu năm thì
kể một cách rành rỏi và chắc chắn – như đinh đóng cột - rằng :
Ngày xưa, lâu lắm đã có ngả ba nầy rồi
nhưng chưa có tên Ngả Ba Quán Phượng. Cách nay chừng năm sáu mươi năm, có một
cô gái tên là Võ Thị Phượng, người ở trong làng Hà Thượng nầy dựng một cái quán
bên kia ngả ba, bán bún để mưu sinh, lúc đó cô gái còn trẻ đẹp trong độ tuổi
xuân thì, được nhiều người biết đến. Nhất là trong khoảng từ năm 1958 đến năm
1967 Uỷ Hội Quốc Tế Kiểm Soát Đình Chiến đóng ở Dốc Miếu, lính tráng qua lại
tấp mập, phương tiện giao thông – có xe đò – qua lại. Ngả ba nầy là chỗ dừng
chân để đón hoặc xuống xe vào Đông Hà, Quãng Trị cho nên gọi là Ngả Ba Quán
Phượng nên được nhiều người biết đến là thế. Từ năm 1967 đến năm 1972, chiến tranh
xẩy ra ác liệt ở vùng địa đầu giới tuyến, người dân Gio Linh phải bỏ hết ruộng
vườn, nhà cửa, mồ mã chạy khỏi quê hương để thoát thân. Cô Phượng cũng biệt
tích từ đó. Sau năm 1975, chiến tranh kết thúc, chỗ quán cũ của cô Phượng trước
đây, bây giờ cũng có một quán bún, không phải của cô Phượng mà là của một người khác.
Ngả ba bây giờ đường sá tráng nhựa rộng rãi, nhà cửa, lầu đài mọc lên san sát,
tấp nập người qua kẻ lại, xe cộ có vẻ sầm uất lắm. Là trung tâm hành chính của
huyện lại là thị trấn nên kinh tế, văn hoá giáo dục đều tập trung tại đây. Có
một điều là cây phượng không thấy còn tồn tại nơi quán cũ . Nhưng chắc chắn một
điều rằng địa điểm – địa chỉ - Quán Phượng luôn tồn tại trong lòng người dân
khi dân vùng hạ bạn như Gio Mỹ, Gio Thành muốn vào Nam hay ra Bắc đều đón xe hay xuống
xe ở ngả ba Quán Phượng.
Ngả ba Quán Phượng không phải là một di
tích lịch sử, văn hoá hay là một danh lam thắng cảnh gì nhưng lại được người
dân quan tâm lưu ý không những trong hiện tại mà có lẽ trong tương lai cũng thế
vì nó có một phần gắn liền với cuộc sống của họ./-
Hoàng Kim Liên
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét