NHỚ NGƯỜI BẠN ĐỒNG MÔN GIO LINH

Tất bật ngược xuôi bôn ba đây đó

Mấy chục năm rồi chỉ được một lần

Gặp ngượi bạn cùng lớp cũng rất thân

Của bốn năm Trung học Gio Linh cũ.

Tuổi thanh xuân với mộng lòng ấp ủ

Thời loạn ly ai hẹn ước trong đời

Chia tay nhau nào nói được một lời

Rồi mạnh ai cứ đi tim lẻ sống.

Nhớ dáng xưa, sao bây giờ chẳng giống

Trần Nhỏ ngày nào khác với hôm nay

Trần Thanh Hùng, đỏi tên mới nào hay

Khi họp mặt hỏi bạn bè từng đứa.

Hai lẽ chín rồi mong nhiều lần nữa

Bạn hẹn ta qua Tết sẽ vào thăm

Lời hẹn hò ta  ghi mãi vào tâm

Bao mong mỏi rồi có lần tâm sự.

Chất chồng mấy mươi năm luôn giữ

Kể cho nhau nghe chuyện vui buồn

Chuyện đời, bè bạn đứa mất đứa còn

Và tất cả những gì ta biết được.

Mà chưa nói ra trong lần gặp trước

Với thầy cô với trường lớp thân yêu

Rồi đến ngày kia vào một buổi chiều

Bạn cho biết đang lâm trọng bệnh.

Ta khắc khoải nghe ngang tai sét đánh

Chuyện đớn đau. Ôi! Biết nói làm sao?

Chỉ gọi điện thoại thăm hỏi ra – vào

Chia sẻ, động viên và mong chóng khỏi.

Thời gian gần bốn năm chống chõi

Và rồi một ngày tin dữ đến tai

Ta trách ta bởi thời gian khá dài

Mà không một lần ta đến viếng.

Vì hy vọng rằng bệnh tình sẽ chuyển

Nào ngờ đâu bạn đã sớm lìa đời

Mà ta thì như lạc lỏng chơi vơi

Thế là hết chẳng bao giờ gặp lại.

Trong hai ta còn thương tâm mãi mãi

Mà cứ ray rứt ân hận một thời

Hãy tin đi dù bạn cỡi hạc trùng khơi

Đâu chăng nữa lòng ta luôn có bạn.

Thôi bạn cứ đi nào ai ngăn cản

Đốt nén hương lòng cầu sớm phiêu diêu

Ở thế gian dù còn lại bao điều

Thanh thản đi đừng mang theo gì hết

                                       Hoàng Kim Liên.

NHÀ NÔNG VÀ NHỮNG CÁI GẦN GŨI VỚI HỌ

         Từ cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, khoa học kỹ thuật phát triển mạnh, giúp ích cho con người rất nhiều phạm vi trong cuộc sống. Có điều những tưởng không thể khắc phục được, nhưng khoa học công nghệ đã can dự vào thì có thể đem lại kết quả như mong muốn, từ những việc nhỏ nhặt nhất đến những việc to lớn, các nhà khoa học đều làm được cả.

        Tạm nói đến tất cả những công việc hàng ngày cuả tất cả mọi người, mọi nghề nghiệp, từ một em học sinh, đến một bác nông phu tay lấm chân bùn, ai nấy đều được hưởng những thành quả của khoa học để đem thành quả đó áp dụng trong đời sống và có thể nói nó gắn liền với nếp sống. Tuy nhiên có đôi khi nó làm đảo lộn phần nào. Cho đến nay, mặc dù khoa học công nghệ can dự vào hơn 90 %, nhưng có những cái vẫn còn duy trì từ xưa đến nay khó tách rời được

        Khoa học công nghệ áp dụng vào cuộc sống làm cho chúng ta bớt rất nhiều sức lao động, nhanh chóng, hiệu quả, đem lại lợi ích về tiền bạc nhưng đôi lúc có những cái, những việc vì quá lợi dụng vào khoa học làm cho con người mất đi sự sáng tạo để rồi khi cần thiết không có dụng cụ thì bối rối không thể xoay xở được. Một em học sinh luôn luôn và được phép xử  dung náy tính kể cả lúc vào phòng thi, đơn giản chỉ cần khai căn một số nào đó hay  tính số đo một cung lượng giác mà không có máy tính thì rất khó có kết quả. Những vật dụng dùng trong nhà hàng ngày hiện nay làm bằng nhựa, nhôm, sắt rất tinh tế, rất đẹp. Ngày xưa người ta làm toàn bằng tre, sử dụng đôi tay khéo léo, nếu có kỷ thuật, mỹ thuật thì cũng đẹp, chắc và đặc biệt ai cũng làm được, bảo quản trong tất cả mọi thời tiết, môi trường, hư thì làm lại cái khác ngay. Vấn đề sinh tồn, đối phó với sự thiếu thốn của người xưa chắc chắn cao hơn bây giờ.

 SỰ ĐẮC DỤNG CỦA CÂY TRE.

        Tre có nhiều loại: Tre la ngà, dài (trung bình 15 mét), to, có nhiều gai nhọn dưới gốc, cành dài; tre lồ ô, to, rất  thẳng, dao lóng (cao trung bình 10 mét), mỏng, không có gai; tre cà lay (tre cán giáo), cao chừng 8 mét, không có gai, ruột đặc; hóp là loại tre nhỏ đường kính chừng 4.5 cm, gốc đặc, lên cao hơi mỏng, dẻo không có gai; tre tong, trúc…, còn rất nhiều loại nữa. Tùy theo từng loại mà có những đặc trưng riêng. Cho đến bây giờ khoa học phát triển, cây tre vẫn còn đắc dụng đối với bất kỳ một gia đình nào, nhất là những gia đình ở nông thôn Việt Nam. Thiếu nó cũng có thể gây ra những trở ngại nhất định trong công việc hàng ngày của nhà nông. 

        Bất cứ một gia đình nào ở Việt Nam, hàng ngày đều phải sử dụng đến tăm và đũa trong mỗi bữa ăn. Tăm và đũa người ta có thể làm bằng gỗ, bằng nhựa nhưng chắc chắn rằng không bao giờ tiện lợi và đẹp bằng tre. Đó là những thứ nhỏ nhặt. Ngày xưa ở nông thôn Việt Nam, tre là loại cây đắc dụng và không thể thiếu đối với người dân, từ việc làm cột nhà tạm (tre la ngà), kèo, đòn tay, rui, mè, hom tranh, lạt buộc, vách phên, chỉ trừ tranh lợp còn toàn bộ đều làm bằng tre. Nếu chọn tre cẩn thận, tre già, ngâm nước khoảng trên 3 tháng, tùy theo loại tre để sử dụng vào mỗi việc, làm có kỹ thuật, giữ gin cẩn thận thì ngôi nhà có thể ở được 10 đến 15 năm là thường. Tre còn sử dụng  trong công việc nông nghiệp như lạt bó mạ, lạt bó lúa, dây cày, dây gàu tát nước, làm cột xây rơm, làm dàn trồng bầu bí, làm hàng rào nhà cửa, làm cán cuốc, cán chày, cán rựa, cán dao…, ngoài ra những dụng cụ hỗ trợ khác như đan thúng, mũng, nống, nia, sàng, dần, rổ rá, cối xay, nơm, nò, sáo, lờ… ; gốc, rễ, nhánh ngọn thì phơi khô chụm bếp; thân non (măng) dùng chế biến thục phâm… và làm được rất nhiều công cụ khác nữa không thể kể hết. Nói chung cây tre không thể thiếu và rất gắn bó với người dân nông thôn nghèo của Việt Nam ta ngày xưa mà bây giờ nó vẫn còn hữu dụng không thể thiếu…       

        Do vậy mà người dân họ trồng tre quanh vườn nhà, nhà nào cũng có, để khỏi đi xin hay đi mua của người khác mà lại  làm được hàng rào chung quanh vườn nhà khi trồng phủ hết (bằng hóp hay tre cán giáo) chu vi vườn, độ năm năm sau, bốn phía vườn có một hàng rào kiên cố rồì.

        Trong văn chương thi ca, hội họa người ta có sử dụng hình ảnh cây tre để diễn tả một điều nào đó như người ta ví Mai, Lan, Cúc, Trúc cho bốn mùa, hay:

                    “Gió đưa cành trúc là đà

            Tiếng chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Xương”

      Hay:      “Trúc xinh trúc mọc một mình

             Em xinh đứng tựa cột đình cũng xinh”.

        Diễn tả hình ảnh quê hương hay nông thôn như cây đa, bến nước, sân chùa, con đường cái quan mà không có hình ảnh lũy tre, bụi chuối thì đó là những thiếu sót chưa đủ nói lên hình ảnh đẹp của quê hương được. Thật vậy.

RẠ LENG  

        Từ “rạ leng” hay “rạ cùn” bây giờ ít người biết đến, chỉ có mấy người thôn quê quen dùng tiếng địa phương, khi nói đến là biết ngay thứ gì thôi. Là cây rựa bị gãy cán, dùng lâu ngày mài mòn còn nhỏ lại nhưng vẫn dùng tốt do thợ rèn chuyên nghiệp, có đạo đức không làm dối cho nên một cây rựa sử dụng đến khi mòn nhỏ lại bằng ngón tay cái vẫn còn sắc bén. Vừa gãy cán, vừa mòn người ta đặt cho cái biệt danh “Rạ Leng”.

        Cuốc cùn, rựa leng đối với nhà nông thì chẳng xa lạ gì, nhà nào cũng có. Hiện nay, đa số người dân ít dùng đến cuốc rựa – nhất là dân ở thành thị, không sản xuất, trồng trĩa, rõ ràng họ không dùng cuốc làm gì, còn rựa thì lại không cần đến bởi mọi cái cần thiết thì người ta đã sản xuất sẵn, chỉ cần bước ra khỏi nhà vài bước, có tiền thì thứ gì cũng có, khỏi phải hao công tổn sức để làm bằng thủ công, đã nhanh mà lại tiện nữa. Chỉ có nhà quê, ít tiền bạc phải  làm những thứ có thể làm được để tiết kiệm, họ mới tận dụng tre, tận dụng thời gian nghỉ ngơi tranh thủ làm ra những vật dụng cần thiết để dùng trong gia đình.

         Nghề đan đát - mây tre lá - ở thôn quê bị mai một dần bởi sản xuất mà không có đầu ra, ít vốn thì làm sao đứng vững. Nghề đan đát chỉ là nghề thủ công truyền thống, công nghiệp, máy móc không tham dự hết các khâu do đó sản xuất bằng thủ công tốn công nhiều mà thu nhập ít, cân đối sẽ bị lỗ cho nên nghề bị bỏ dần chưa nói đến đồ sản xuất bằng công nghiệp sử dụng nhựa, nhôm… tràn ngập khắp nơi.

        Rựa leng, cuốc cùn bây giờ cũng là những vật kỷ niệm  của nhà nông nó cũng có giá đối với vài người sưu tầm đồ cổ, tuy nhiên còn có vài nơi, vài chỗ, tất cả những sinh hoạt, tập tục của ngày xưa vẫn còn duy trì cho tới tận bây giờ trong đó những vật dụng của một thời theo sát họ, nay không phù hợp hay không dùng được nữa, họ vẫn cất giữ rất cẩn thận ở một vị trí nào đó trong nhà để làm kỷ niệm như cái cày, cái bừa, cái liềm, cái vằng, cái hái (dụng cụ cắt lúa), cái đòn xóc, đòn gánh và tất nhiên có rựa leng, cuốc cùn nữa.

       

KIẾP NẠN

KIẾP NẠN

Vấp phải vận xui thân trụa trầy

Sáu lần tai nạn * sống là may

Đôi phen tù tội** đầy cơ cực

Mấy bận thay ngôi*** lắm xéo giày

Quen sống chai lì nào quản khó

Niềm tin sa sút lại càng gay

Rủi ro đâu biết mà lường trước

Phước đức gieo trồng họa sẽ bay.

Hoàng Kim Liên.

------------------------

* :    Tai nạn giao thông

**:   Tù cả 2 bên

***  Thay đổi chế độ

Bài họa 1

KHUYÊN BẠN

Việc vàn gắng sức chớ trầm trầy

Thành bại đôi khi có rủi may

Chinh chiến trốn chui đành chịu lép

Thanh bình vươn dậy chẳng lo giày

Than thân tránh bỏ- hờn vơi giảm

Trách phận quên đi- giận bớt gay

Kiếp nạn mấy ai nào biết được ?

Tu tâm dưỡng tính họa tai bay .

                                  Võ Làng Trâm

 Bài họa 2

TẠI MÌNH

(Họa KIẾP NẠN)

Tại bác “thần đân” để bị trầy.

Ít ngày vết bít. Thôi … cho may.

Chân tay sờ mó không nên vội.

Ngóc ngách tới lui chớ có giày.

Con cháu giúp giùm, sao chẳng cậy

Tàu xe lên xuống, việc chi gay.

Đành hanh tuổi lão dừng đi nhé!

Đừng tưởng như xưa còn cánh bay./.

                                             Lão Gàn

Bài họa 3

MƠ ƯỚC THỨ BẢY

      (họa thơ theo tùy bút)

xưa nay cũng thế - cũng trầm trầy

đâu bảo lỗ lời - bảo rủi may
món nợ trần ai coi chút chút
mối duyên ân ái cũng dày dày
phấn son chẳng vẽ hoa thêm mộng
năng lực thiếu rồi chuyện mới gay
tìm được cái gì cho bóng xế
chi bằng cao vút cánh diều bay
                                Lê Viên Ngọc

Bài họa 4

RỦI & MAY

Cõi tạm lề chi tróc với trầy

" Tái ông mất ngựa"  rủi mà may.

Nhân tâm quăng nhẹ như làn khói

Đạo lý buông xuôi dưới gót giày

Xã tắc trông sang càng thấy tủi.

Sơn hà ngó xuống ngẫm mà gay

Ai người thức tỉnh hồn non nước.

để giống Tiên Rồng cất cánh Bay

Huy Vụ

Tân Thành BRVT

Bài họa 5

ĐỜI

Không đâu lại bị xước trầy

Bảo toàn tánh mạng cũng may lắm rồi

Đời là sân khấu trò chơi

So tài đọ sức dạn dày gió sương

Có ai biết trước mà lường

Ra tay chống đỡ moi đường cũng gay 

Thôi thì xin nguyện từ nay

Tạo nhiều phước đức tai nàn xa bay.-

17.04.15

Tâm Thường

Bài họa 6  

                  CHÂN DUNG CUỘC SỐNG

             

 Đời ai chẳng có lúc bầm trầy

 Chớ ảo tưởng cầu trọn kiếp may

 Buông sạch não phiền - thanh thản dạ

 Khiến cho tâm trí khỏi vò giày

 Nhân tình đen bạc - đừng e ngại

 Thế sự thay màu - chớ nghĩ gay

 Vạn pháp vô thường - thôi níu giữ

 Cho đi tức nhận - lấy gì bay ?  

                                            Hồ Trọng Trí

Bài họa 7 (họa vui)

Rủi may

Tuột tay,  rơi gậy, miếng da trầy

Chửa trẹo, chưa què, rủi hóa may

Chúi thẳng vô rào rơi mắt kính

Khuỵu ngay xuống đất tuột chân giày

Dâu con cháu vắng kêu thêm bực

Em láng giềng qua đỡ mới gay

Tủm tỉm đi vào trông thấy …vợ

Tớ oan Thị Kính, bớ bà bay!

Đoàn Chinh Nam

Bài họa 8

SỐ SƯỚNG

Sáu bận cũng qua – chỉ xước trầy!

Ai nào tưởng rủi hóa ra may

Chuyện nhà nũng nịu nằm quên gối

Lối xóm loăng quăng đi lộn giày

Thuở trước ôm đồm xem chẳng khó

Bây giờ gói ghém sợ hơi gay

Vợ con nì nẹo khâu kinh tế

Cười trỏ…tầng không mây trắng bay!

                          Trương Văn Lũy

Bài hoạ 9

DUYÊN NGHIỆP

Đâu phải vận xui gặp traatjj trầy

Nghiệp duyên trả được thế là may

Bao lần tai nạn thân xơ xác

Mấy bận tội tù ý xéo giày

Vẫn sống bình thường nào ngại khó

Niềm tin vững chắc có gì gay

Lo gì may rủi thêm vương vấn

Thanh thản xả buông phiền muộn bay

Lê Sĩ Thu

Bài họa 10

 AN PHẬN LÃO  ( Họa bài KIẾP NẠN của Hoàng Kim Liên)

Thân tra lỡ bước té chân trầy

Xương cốt chẵng sao cũng thật may

Cuộc sống bao phen thường mặt dạn

Đời thường lắm lúc cũng môi dày

Đến nay tuổi hạc tâm bình dị

Nhớ lại thời trai tính gắt gay

Phúc ấm ơn trên an phận lão

Buồn vui phút chốc tựa tàn bay.

Trần Văn Hạng

Bài họa 11

RỦI RO BAY

Số xui té ngả bị da trầy

Không bị chuyện gì, thật cũng may

Chân yếu tuổi già đi đứng khó

Mình rêm gối mỏi nhức đau giày

Muốn về thăm bạn, mà e ngại

Lo nghĩ xa đường, càng thấy gay

Quyết chí từ nay luôn luyện tập

Thân tâm khỏe mạnh rủi ro bay…

Ngô Văn Giai

Bài họa 12

 SỚM BÌNH AN

Xông xáo bao phen gặp trật trầy

Ơn trời phúc tổ vẫn còn may

Tìm tòi cơm áo luôn bươn chải

Vượt suối núi rừng phải chọn giày

Công việc làm ăn nghĩ chẳng khó

Bạc tiền kiếm được thấy càng gay

Tu thân tích đức làm điều thiện

Phước lộc đến dần họa hạn bay

                             Hồ Hắc Hải

Bài họa 13

KIẾP NẠN

Đời lắm tai ương thân trật trầy

Đường Tăng kiếp nạn - Ấy là may

Sinh thời chinh chiến đầy oan trái

Sống kiếp chim lồng khó dạn giày

Khốn khổ luyên rèn càng  cứng rắn
Niềm tin vững chắc có gì gay !?

Đau thương vấp ngã thêm bền chí

Tháo củi sổ lòng, mặc sức bay

Lê Văn Thanh

Bài họa 14

KIẾP NẠN (1)

Té ngữa ai không bị trật trầy

Ơn trời còn sống được là may

Buồn vui thoáng hiện từ tâm hiếu

Sướng khổ đều mong tự nghiệp giày

Vượt núi băng rừng âu chuyện dễ

Thấy mình buông cánh mới là gay

Lòng trong sóng lặng cười dâu bể

Đuổi bóng mây trời rút cánh bay.

Hoàng Hưu Bản

Bài họa 15

KIẾP NẠN (2)

Một thoáng đời trôi thông gió bay

Từ trong sự rủi đã còn may

Vòng xoay cuộc thế vay rồi trả

Bể thẳm nhân tình dễ hóa gay

Mất được hơn thua trò ảo ảnh

Giàu nghèo sướng khổ mới trần trầy

Tu tâm dưởng tánh hòa nhân nghĩa

Mặc kệ ai kia dập đạp giày

Hoàng Hữu Bản

Bài họa 16

KIẾP NẠN (y đề)

Bay hết ách ương chưa hẵn bay

Gay duyên còn đó mới là gay

Đọa đày tù tội cực đày đọa

Giày xéo đổi ngôi khổ xéo giày

Rủi bị lao đao thì đã rủi

May thay khỏi tật vẫn còn may!

Nạn tai, ai khỏi vấp tai nạn?

Trầy trật bao nhiêu gọi trụa trầy>

Vô Danh tiểu tốt

Cẩm Mỹ - Đồng Nai

Bài họa 17

KIẾP NẠN (y đề)

Ngờ đâu tai nạn lắm thân trầy

Nhờ phước ông bà nên cũng may

Mầy bận xe tông đà nhức nhối

Vài lần ngôi đổi bị vò giày…

Lo toan cuộc sống quên gian khổ

Vượt nỗi giam cầm thế cũng gay

May rủi – rủi may ai đoán được

ở đời dày đức họa tai bay.

Huỳnh Khoa Liêu

Bài họa 18

THẤT NẠN

Ba lần vãy tróc – bốn vi trầy

Rủi biến tan rồi đợi vận may

Đất mẹ bảy hai* mìn pháo xới

Quê cha sáu tám** đạn bom giày

Lao đao mấy trận đời nguy khó

Lận đận bao phen kiếp khổ gay

Thống nhất xung thời tìm nẽo chạy

Hòa bình nghịch cảnh kiếm đường bay.

                                                     ĐỘC HÀNH

 (*1972)**(1968)

Bài họa 19

HẬU VẬN!

Bao phen khốn đốn tấm thân trầy

Còn phước nên thời vận cũng may

Khói lửa te tua vì giặc xé

Chiến tranh cùng cực bởi voi giày*

Cảm thương trầm tích còn đau khổ

Hờn tủi tâm thần cứ gắt gay

Chăm sóc ruộng đời gieo đức thiện

Thì mầm tai vạ sẽ cao bay.

Lê Đăng Mành

*Rước voi giày mả tổ